2014 Oct 26

 | 04 آبا 1393

مركز مطالعات راهبردي و بين‌الملل (CSIS)

7 دى, 1389 - 04:58|
موضوع:

عمده فعاليت هاي مراكز مطالعاتي و اتاق هاي فكري آمريكا درتدوين و پي ريزي سياست خارجي و نظامي آمريكا در عرصه بين المللي متمركزاست.مركز مطالعات راهبردي بين الملل از جمله مهم ترين و موثرترين اتاق هاي فكري آمريكا است كه به طور جدي برروي تعيين راهبردهاي سياست خارجي آمريكا فعاليت پژهشي دارد.لذا در همين نوشتار تلاش شده تا با تبيين پيشينه تاريخي اين مركز راهبردي، اهم فعاليت هاي آن مورد بررسي و نقش آن در تدوين سياست هاي خارجي كاخ سفيد مورد كنكاش و تحليل قرار گيرد.

* پيشينه تأسيس مركز مطالعات راهبردي

در اوج جنگ سرد در سال 2691، درياسالار آرلي بورك (Arleigh Burk) و ديويد ابشر (David Abshire) ، مركز مطالعات استراتژيك را در دانشگاه جورج تون در واشنگتن تأسيس كردند. اين مركز در ابتدا به دنبال پيدا كردن راهبردهاي كاربردي جهت مصون ماندن ايالات متحده از چالش و بحران ها و حفظ و تداوم و توسعه قدرت آمريكا به عنوان يك قدرت برتر جهاني در دوران جنگ سرد بود.

مركز مطالعات استراتژيك و بين المللي آمريكا (CSIS) از همان اوايل تأسيس توانست با تشكيل ميزهاي پژوهشي تخصصي و ارائه راهبردهاو راهكارهاي موثر در حل مشكلات و چالش هاي امنيت ملي وسياست خارجي، در صف مقدم اتاق ها ي فكر ايالات متحده قرار گيرد.به طوري كه در حال حاضر اين مركز مطالعاتي به عنوان يكي از اتاق هاي فكري تأثيرگذار در حوزه تصميم سازي كاخ سفيد، مهم ترين و كارآمدترين راهبردها و راهكارها را درحوزه هاي سياست خارجي ، نظامي و امنيتي و همچنين بحران هاي جهاني به سياستمداران آمريكا و رهبران جهاني ارائه مي كند.

* اهم فعاليت هاي مركز مطالعات و استراتژيك و بين الملل آمريكا

مركز مطالعات استراتژيك و بين الملل آمريكا(CSIS) حدود نيم قرن است كه ارائه راهبردهاي كلان و راه حل هاي سياسي به تصميم سازي كاخ سفيد را در اولويت كاري خود قرار داده است. به طوري كه اين مركز محلي براي تبادل نظر آراي سناتورهاي كنگره، كاخ سفيد و كارگزاران مافياي تجارت جهاني جهت تدوين سياست ها و راهبردهاي سودجويانه سردمداران جهاني مي باشد.

كفته مي شود اين مركز راهبردي در آمريكا به عنوان «قوه فكري كنگره» مشهور است و عمده سناتورهاي دموكرات و جهوريخواه كنگره ، نومحافظه كاران صهيونيست و شخصيت هاي منتفذ صهيونيستي عضو اين مركز فكري مي باشند. همچنين گفته مي شود اين مركز روابط عميق و گسترده اي با لابي صهيونيستي داشته و نقش تعيين كننده اي در تدوين سياست هاي حمايتي آمريكا از رژيم صهيونيستي در منطقه دارد.

اين مركز با بهره گيري از دانش و تجربيات متفكرين و سياستمداران كهنه كار آمريكايي همچون «زيبگينو برجيسنگي» ، «هنري كسينجر»،«زلماي خليل زاد»، «ژان وارنر»، «سام نون»، «هارولد برون» و ...، برنامه ها و طرح هاي راهبردي و بلند مدت خود را در سه حوزه مطالعاتي سياست خارجي و دفاعي، بحران هاي جهاني و دگرگوني هاي سياسي و اجتماعي در مناطق مورد هدف آمريكا قرار داده است. به طوري كه با تقسيم بندي مطالعاتي جهان به شمال آمريكا، آمريكاي لاتين، اروپاي مركزي و شرقي ، شمال آفريقا، جنوب و جنوب شرقي آسيا، آسياي مركزي، خاورميانه و خليج فارس ، پروژه هاي تحقيقاتي خود را در راستاي سياست هاي بين المللي و منطقه اي كاخ سفيد متمركز كرده است.

بر اين اساس، مركز مطالعات استراتژيك و بين الملل ،طرح ها و پروژه هاي مطالعاتي بلند مدت و كوتاه مدتي را در دستور كاري خود قرار داده كه مهم ترين اين طرح ها عبارتند: «برنامه امنيت ملي و دفاعي آمريكا» ، در اين طرح كه سناتورهاي كنگره، سياستمداران كاخ سفيد، فرماندهان نظامي ارتش، مديران پنتاگون و مراكز اطلاعاتي و امنيتي آمريكا حضور دارند، راهبردها و تحليل هايي در خصوص سياست هاي نظامي، خارجي ، اقتصادي و.. .به حوزه تصميم سازي آمريكا ارائه مي گردد؛ طرح «منطقه گرايي آسيايي» كه اين طرح در دموكراسي سازي منطقه آسيا، تقويت اتحاديه هاي سياسي و اقتصادي در راستاي راهبردهاي آمريكا، تحليل تحولات و بحران هاي آسيا، حمايت از اقتصاد آزاد و موسسات اقتصادي غيردولتي و ... تمركز مطالعاتي دارد؛ «برنامه روسيه و اروسيا» ، در اين طرح مطالعاتي موضوعاتي چون بررسي تحولات سياسي ، اقتصادي و نظامي روسيه، گسترش روابط با كشورهاي تازه استقلال يافته از شوروي، ترويج گفتمان دموكراتيك در كشوراي تازه استقلال يافته جهت همگام سازي با سياست هاي آمريكا و....مورد پژوهش قرار مي گيرد؛ «برنامه امنيت سرزميني و مقابله با تروريسم» در اين برنامه، مركز مطالعات راهبردي و بين الملل در راستاي بالا بردن ظرفيت هاي امنيتي آمريكا در قرن 12 و با بهانه مبارزه با تروريسم و افراط گرايي تمركز جدي برروي خاورميانه (قلب جهان اسلام ) كرده و در اين راستا به مطالعه و ارائه راهكارهاي عملي در جهت تدوين و طراحي راهبردهاي آمريكا در كشورهاي اسلامي از جمله عراق، افغانستان، پاكستان، يمن و... مي پردازد؛«برنامه مطالعاتي آفريقا» ، در اين طرح پژوهشي توسعه سياسي و اقتصادي آمريكا در قاره سياه، تقويت روند روابط دوجانبه آمريكا با كشورهاي آفريقايي، استمرار دموكراسي و.. مورد بررسي و پژوهش قرار مي گيرد؛ «برنامه مطالعاتي آمريكا»، در برنامه پژوهشي فوق راهكارها و راهبردهاي عملي آمريكا در مديريت منطقه اي كاخ سفيد در حوزه هاي سياسي، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و علمي و ...مورد بررسي و تحليل قرار مي گيرد؛ «برنامه اروپا»، در اين برنامه موضوعاتي چون راهبردهاي بلند مدت آمريكا و اروپا در روابط فراآتلانتيك، همسان سازي سياست هاي اروپا با راهبردهاي بين المللي كاخ سفيد، تقويت ناتو ، تقويت روابط اقتصادي آمريكا و اروپا و... مورد بررسي قرار گرفته و در اختيار سياستگذاران كاخ سفيد گذاشته مي شود؛ «برنامه امنيت بين المللي» ، در اين طرح پژوهشي و تحليلي پروژه هاي مطالعاتي در راستاي تقويت جايگاه بين المللي آمريكا و تبديل تهديدات جهاني به فرصت در راستاي منافع ملي و امنيت كاخ سفيد صورت مي گيرد كه پروژه دموكراسي در راهبردهاي آمريكا از جمله مهم ترين آنهاست.

طرح «تحقيقاتي رويكردهاي جديد دفاعي»، از ديگر برنامه هاي مطالعاتي مركز مطالعات استراتژيك و بين الملل آمريكا است كه در حوزه سياست خارجي و دفاعي ، راهبردهايي را درجهت تدوين طرح هاي بلند مدت نظامي و امنيتي و همچنين تطبيق و يكپارچه كردن راهبردهاي نظامي و امنيتي با سياست هاي خارجي و بين المللي كاخ سفيد ارائه مي دهد؛ . «برنامه موضوعاتي اتمي» كه در آن مجموعه اي از دانشمندان اتمي، نظاميان، احزاب پر نفوذ سياسي، مديران شركت هاي بزرگ اتمي، سناتورهاي كنگره و كاخ سفيد حضور دارند و سياست هاي اتمي و پيشرفت ها و ظرفيت هاي اتمي آمريكا و تحولات آينده آن را مورد بررسي قرار مي دهند.گفت وگوهاي سه جانبه ميان آمريكا، فرانسه و انگليس از مهم ترين برنامه هاي مطالعاتي اين طرح است كه در خصوص خط مشي و سياست هاي مشترك اتمي اين سه كشور تمركز پژهشي دارد؛ «طرح قدرت هوشمند»، از ديگر پروژه هاي تحقيقاتي مهم مركز مطالعات راهبردي و بين الملل است كه به بررسي چالش هاي روز آمريكا ، تدوين راهكارهاي عملي در جهت تقويت وجهه بين المللي آمريكا ، توسعه اتحاديه هاي سياسي بين المللي در راستاي منافع كاخ سفيد و همچنين بررسي ابزارهاو مولفه هاي موثر در توليد و افزايش قدرت هوشمند و نرم آمريكا ازجمله دموكراسي و ديپلماسي عمومي در عرصه بين المللي مي پردازد.

«برنامه پيري و فرسودگي جهاني» كه طرح ها و پروژه هاي تحقيقاتي را بر روي اقتصاد جهاني با محوريت آمريكا، روندهاي دموكراسي سازي آمريكايي، بررسي تحولات و چالش هاي بين المللي و ارائه راهكارهايي در جهت نقش فعال آمريكا در بحران هاي بين المللي و ... متمركز كرده است. همچنين در اين طرح هفت مركز مطالعاتي در آسيا ، آمريكاي لاتين و آمريكا راه اندازي شده است كه تحولات سياسي ، اقتصادي و اجتماعي كشورهاي هدف را مورد بررسي قرار مي دهند.

«برنامه مطالعاتي خاورميانه» ، يكي از كانون هاي مهم و با اهميت مركز مطالعات راهبردي بين المللي است كه سياستمداران كاخ سفيد از راهبردها و تحليل آن به عنوان منشور سياست خارجي آمريكا در منطقه خاورميانه استفاده مي كنند. در اين برنامه، علاوه بر اينكه محور تحقيقاتي آن بر روي ايجاد شرايط و فرصت هاي مناسب و عملي در منطقه در راستاي راهبردهاي كاخ سفيد تمركز يافته است، از طرفي پروژه هايي چون ايجاد تغييرات مثبت و سازنده سياسي و اجتماعي منطبق با منافع آمريكا، ايجاد همكاري هاي آكادميك، سياسي و اقتصادي ميان آمريكا و اروپا و دولت هاي خاورميانه جهت شكل دادن به معادلات سياسي منطقه،مديريت بحران هاي منطقه، هدايت رسانه اي و ارتباطي منطقه اي، بررسي تحولات سياسي و اقتصادي كشورهاي منطقه خصوصاً بر روي چهار كشور ايران، مصر، عربستان و عراق، برررسي راهكارهاي عملي جهت مديريت روند صلح خاورميانه و مناقشه فلسطين- اسرائيل در راستاي اهداف سران صهيونيستي، اجماع منطقه اي عليه ساختار سياسي، اقتصادي ايران و ... در دستور كا اين برنامه قرار دارد.

«برنامه دموكراسي هاي جديد اروپايي»، مهم ترين كاركرد اين طرح ارائه راهبردهايي در راستاي توسعه دموكراسي و تقويت اتحاديه هاي اقتصادي و سياسي ميان آمريكا و كشورهاي اروپاي مركزي و شرقي جهت همراه كردن آنها با سياست هاي كلان كاخ سفيد مي باشد؛ «برنامه مطالعاتي آسيا و اقيانويسه» كه در اين برنامه راهبردها و تحليل هاي در جهت توسعه و تقويت منافع آمريكا در اين مناطق به حوزه تصميم گيري كاخ سفيد ارائه مي شود.

گفتني است مركز مطالعات راهبردي و بين الملل، در تدوين سياست هاي عمومي آمريكا در حوزه هاي اقتصادي، اجتماعي ، فرهنگي و رسانه اي نقش تأثيرگذاري دارد..همچنين گفته مي شود اين مركز راهبردي، سياست هاي نظامي و برنامه هاي بين المللي ناتو تدوين و طراحي مي كند.

اين مركز مطالعاتي، فصلنامه اي را با عنوان «TheWashington Quarterly » منتشر مي كند كه تحليل ها و توصيه هاي راهبردي را در خصوص سياست خارجي آمريكا در اختيار سناتورهاي كنگره و مقامات كاخ سفيد قرار مي دهد.

* مركز مطالعاتي وابسته

مركز مطالعات راهبردي و بين المللي(CSIS) ، با وجودي كه با موسسات و مراكز مطالعاتي و فكري در آمريكا ارتباط داشته و بعضاً از آنها حمايت مالي و فكري مي نمايد، اما فاقد موسسات رسمي وابسته به خود مي باشد. ولي داراي كارگروهها و ميزهاي تخصصي مطالعاتي است كه در حكم مراكز مطالعاتي عمل مي كند، اين ميزها و كارگروههاي مطالعاتي تخصصي عبارتند از: ميز مطالعاتي كيسنجر(kissinjer chair)، كه در موضوعات سياست بين المللي آمريكا، دموكراسي و سياست امنيت ملي تمركز مطالعاتي داشته و تعدادي قابل توجه پروژه پژوهشي و راهبردي را با همكاري مركز مطالعات راهبردي و بين الملل درخصوص مسائل سياست خارجي، تعميق روابط منطقه اي و اتحاديه اي آمريكا، تطبيق سياست هاي كاخ سفيد با ناتو، تدوين و طراحي برنامه ها و راهبردهاي ناتو و همچنين آينده آن، دستورالعمل هاي جديد در روابط آمريكا- اروپا، استفاده از قدرت هوشمند (نرم) در مناطق كليدي و حساس جهان و ... در دستور كار دارد؛ ميز مطالعات استراتژي بورك (Burke Chair in Strategy) كه توسط «آنتوني كردزمن» مديريت شده و راهبردها و تحليل هاي كاربردي در حوزه هاي سياسي و نظامي به كنگره و كاخ سفيد ارائه مي دهد. پروژ ه هاي امنيتي اين ميز در موضوعاتي چون خاورميانه، توسعه نظامي چين، بحران در افغانستان و پاكستان، تحليل جنگ ها، بررسي جنگ هاي نامتقارن، بررسي و رصد فناوريها و تحولات نظامي ايران، راهبردهاي نظامي و دفاعي آمريكا در خاورميانه، عبرت ها و تجربيات از جنگ ها و ... تمركز مطالعاتي دارد؛ ميز مطالعات برجينسكي(Brzezinski Chair in Global Security and Geostrategy) در امنيت جهاني و جغرافيايي سياسي كه تحقيقات و پروژه هاي مطالعاتي گسترده اي را در زمينه هاي جغرافياي سياسي، امنيت بين المللي، امور اروپا و سياست جهاني داشته و در موضوعاتي چون نزديكي و پيوند ميان اتحاديه اروپا و آمريكا جهت پيشبرد بهتر سياست هاي جهاني، بازسازي و مديريت نقاط ضعف در حوزه سياست خارجي، ترسيم چالش هاي جدي آمريكا در مناطق فرا آتلانيك، راهبردهاي ناتو در قرن بيست و يكم، ترسيم جغرافياي سياسي در راهبردهاي بلند مدت آمريكا و ... تمركز مطالعاتي دارد؛ دانشكده گفت وگوهاي شيفر- سي اس آي اس (CSIS- Schieffer School Dialogues) كه جلساتي را به طور ماهنامه با حضور مشاوران برجسته مركز مطالعات راهبردي و بين المللي و همچنين كارشناسان برجسته سياسي و اساتيد دانشگاه درخصوص سياست عمومي و رسانه اي آمريكا با كمك موسسه تكنولوژي هاي ايالتي (united Technologies corporation) برگزار مي نمايد. ميزگرد آزاد در حوزه مطالعات چين (free men chair in china studies) كه فعاليت مطالعاتي خود را در ارائه توصيه هاي راهبردي در موضوعاتي چون بررسي رويكرد راهبردهاي آينده آمريكا در شرق آسيا و چين، ارزيابي اقتصادي در روابط چين : آمريكا ، بررسي بحران هاي داخلي چين و تأثير آن بر روابط آمريكا : چين، بررسي مدرن سازي نظامي چين و ... متمركز است؛ ميز ژاپن(Japan Chair) كه در موضوعاتي چون نقش روابط دو جانبه آمريكا : چين، نقش ژاپن در آسيا و رشد جهاني آن، همراهي سياست ژاپن با آمريكا در عرصه جهاني و ... تمركز مطالعاتي دارد؛ ميز تجارت جهاني(global trad chair) كه در موضوعاتي چون سياست جهاني اقتصادي ، تجارت بين المللي و افزايش رقابت ها، تطبيق ساختار اقتصادي كشورها با آمريكا و... تمركز مطالعاتي دارد؛ميز سيمون در حوزه مطالعاتي سياست اقتصادي (Simon chair impolitical Economic) كه درترسيم سياست هاي اقتصادي آمريكا، خصوصي كردن تجارت جهاني، افزايش سرمايه گذاري هاي داخلي و خارجي آمريكا و ... مطالعه دارد؛گروه طرح هاي صنعتي دفاعي(Defense-Industrial Initiatives Group) كه در آن پروژه هاي پژوهشي در خصوص مديريت و سازماندهي سيستم هاي نظامي جهاني،صنايع نظامي آمريكا، بهداشت و درمان ارتش،تحقيقات صنعتي ارتش و... صورت مي گيرد.

* روند تاريخي عملكرد مركز مطالعات راهبردي و بين المللي

اين موسسه در 1978، اولين جلسه عمومي در كنگره را در خصوص نسل كشي كامبوج تشكيل داد. اين مركزهمچنين در سال 1986، براساس قانون بازسازي نيروهاي مسلح به نام «گلدواتر- نيكولز» ،طرح ستاد مشترك ارتش را ارائه كرد كه به موجب آن ستاد مشترك به عنوان كانون هماهنگي و مشاوره نظامي و راهبردي به وزير دفاع و رئيس جمهور تعيين شد و اختيارات فرماندهي عمليات از آن سلب گرديد و مستقيماً از طريق پنتاگون به فرماندهان نظامي مناطق پنجگانه جغرافيايي تفويض شد.

مركز مطالعات راهبردي و بين الملل در زمان رياست جمهوري «رونالد ريگان» نقش تعيين كننده اي در ترسيم سياست هاي دفاعي ايالات متحده در قبال شوروي داشت. همچنين اين مركز راهبردي ،در پي ريزي سياست هاي نظامي و خارجي دولت «كلينتون» فعا ل بود ، بطوريكه درراهبرد «آمريكاي جديددر قرن21» كه در اواسط دهه نود موردتصويب قرار گرفت ، عمده سياست هاي نظامي اين راهبرد توسط اين مركز طراحي و تدوين گرديد.در زمان رياست جهوري «جرج بوش» ، اين مركز با تاسي از مديران نومحافظه كار خود ، رويكرد «القاي شوك و هيمنه» به نظام بين الملل و به ويژه به منطقه راهبردي خاورميانه و جهان اسلام را بعنوان محور سياست خارجي دولت بوش قرار داد وبا تنظيم سند راهبرد امنيت ملي 2002، دولت آمريكا عملاً وارد كارزار نظامي ، سياسي ، آقتصادي، اطلاعاتي و تبليغاتي در عرصه بين المللي در آغاز قرن 21شد، كه حمله به افغانستان و عراق نتيجه اجرايي شدن سند راهبرد امنيت ملي2002 بود .

همچنين اين مركز در سال 2007 ، طرح اتخاذ «قدرت هوشمند» به عنوان محور سياست خارجي آمريكا را به كنگره ارائه كرد و پس از تصويب ، محور اساسي رويكرد سياست خارجي دولت اوباما در نقاط حساس و استراتژيك جهان گرديد.

اين مركز همچنين تمركز جدي بر روي مسائل ايران داشته به طوري با تشكيل ميز مطالعات ايران به سرپرستي «فريبررز قدر» پروژه هاي پژوهشي گسترده اي را در موضوعاتي چون پرونده هسته اي ايران، مسايل نظامي ايران، نوسازي سياسي و سكولاريسم ، تحولات اقتصادي، دگرگوني اجتماعي و فرهنگي و... در دستوركار خود قرار داده است. م.ح.ج

تهیه کننده: مجيد زاد بود

افزودن دیدگاه جدید

نگاه نخبگان

خاستگاه داعش از نگاه تحلیلگران / امریکا عامل اصلی تشیکل گروه های تروریستی در خاورمیانه

بسیاری از تحلیلگران غربی  معتقدند که گروه تروریستی داعش که اکنون به دغدغه غربی ها تبدیل شده، ساخته و پرداخته آمریکا و متحدان غربی و عربی این کشور بوده و برای دامن زدن به بحران منطقه ای، تفرقه افکنی بین شیعه و سنی و مخدوش کردن چهره اسلام ایجاد شده است.   

گروه های تروریستی در سوریه مجری سیاست امریکا در منطقه

گروه های تروریستی که از حدود سه سال پیش با هدف برکناری و ساقط کردن دولت بشار اسد جنگی خونین و وحشیانه ای در منطقه به راه انداختند ، از ابتدا تا کنون مجری سیاست های آمریکا  و متحدان مرتجع کاخ سفید در منطقه بوده اند.   

واشنگتن تنها در صدد تامین منافع خود و رژیم صهیونیستی در منطقه /آمریکا عامل بحران های جهان اسلام و عرب

  شیخ « نعیم قاسم» معاون دبیرکل حزب الله لبنان تاکید کرد که «عامل همه هرج و مرج ها و بحرانی هایی که امروز جهان اسلام و عرب درگیر آنها هستند، آمریکا است.

ویژه نامه

عناوین سرمقاله های رسانه های انگلیسی زبان در نیمه اول شهریور 1393

اهم عناوین سرمقاله های رصد شده توسط  سایت آمریکا نگاه نو در نیمه اول شهریور  ماه به  پیامدهای اجماع بین المللی برضد گروه دولت باصطلاح اسلامی (داعش) بخصوص همکاری  ایران و آمریکا و خطرات داعش درمنطقه ، نزدیکی  ایران و عربستان اختصاص یافته است .